МамилеМекеним Кыргызстан

Макал-лакаптар. Кыргыз элинин макалдары (жыйнак 11 000)

Кыргыз элинин муундан муунга өтүп келген көөнөрбөс мурастары — макал-лакаптары

Макалдар – социалдык-маданий тарыхый өнүгүшүнөн, элдин күнүмдүк турмушунан, бай тажрыйбасынан келип чыккан, философиялык, көз караштык  тереңдикти өзүнө камтыган, адамдын таанып билүү ишмердүүлүгүнүн натыйжасы. Макалдар ар бир этностун, улуттун калыптанышынын күзгүсү болуп саналат.

Кыргыз элинин ар бир макалына терең маани берип түшүнүп окусаң, өзүнчө бир мугалим менен жолуккандай болосуң. А биз болсо, урпактар элимден калган улуу дөөлөттү көтөрө билели. Ар бир сөздө көзгө көрүнбөгөн, кулак менен гана баамдай турган алтын бар. Эгер ошол көзгө көрүнбөгөн эшикти жан дүйнөң менен ача алсаң, мына ошондо жашооңдун акыркы күнүнө чейин көөнөргүс байлык таптым деп мактанса да жарашат.

Бар болсун кереметтүү кыргыз эли! Бар болсун Ала-Тоону мекендеген улуу элим!

Жалпысынан төмөнкү жыйнакта 11 000 ден ашуун макалдар бар, бул да чек эмес дагы да болсо толукталып турат.

Жыйнакты жүктөө (скачать)

 

Абийир тапса баласы, атасына бак конот.

Абийирди жашыңдан сакта.

Абийирдүү жигитке ажалдуу кийик жолугат.

Агасы минген атты — иниси минет, атасы салган кушту — баласы салат.

Агасын агалай албаган, душманын сагалайт.

Агасын чапса балаңыз, атасын урам дегени. Эжесин чапса балаңыз, энесин урам дегени.

Ага — тууган кимде жок, сыйлашпаса жатча жок.

Ага —тууган ынтымактуу болсо ат көп, абысындар ынтымактуу болсо аш көп.

Агач катуусун курт жыгат.

Агыбайдын тонундай аңтара салба (ала салдырып).

Агын сууда арам жок.

Агын тапсаң аласың, караны тапсаң каласың.

Агын чогулуп сел болот, адам чогулуп эл болот.

Агынан тийишсең бирөөгө, айланып келет кезеги.

Адал болсоң дос көбөйөт, арам болсоң кас көбөйөт.

Адал иш абийир таптырат, арам иш азабын тарттырат.

Адал иш менен аракет кулду да даражага жеткирет.

Адал ишти айлыңдан аяба, арам ишти аялыңдан ая.

Адал иштин арты — бакыт.

Адал өлсө—бир казан эт, арам өлсө — ит менен кушка жем.

Адал өлсө бир казан эт, арам өлсө бир талпак.

Адал эмгек — абийир таптырат. Арам эмгек — азабын тарттырат.

Адал эмгек астыңа ат, үстүңө тон.

Адал эмгек нурдантат арам эмгек кырдантат.

Адал эмгек элге жеткирет, арамдык элден кетирет.

Адалдын тамыры миң, арамдын тамыры бир.

Адалсынган молдонун үйүнөн алты камандын башы чыгыптыр.

Адам — адам менен адам.

Адам — акылы менен адам.

Адам — эли менен, өрдөк — көлү менен.

Адам (көзү) жок жерде кеп (ушак) кылба.

Адам адам үчүн табылгыс дары.

Адам адам менен адам.

Адам адамга дос, жолдош, бир тууган.

Адам аласы — ичинде, мал аласы — тышында.

Адам аласынан, сөз аласы жаман, от (эт)чаласынан, сөз чаласы жаман.

Адам алсызы — урушчаак.

Адам аракты жутат, арак кийин адамды жутат.

Адам ачтан өлбөйт, ардан өлөт.

Адам ашка тойсо да, башка (жашка) тойбойт.

Адам баласы тетиксиз сандык, сыртынан сынчы жаңылат.

Адам болмок аста —аста, айбан болмок бир паста.

Адам болор кишинин адам менен иши бар, адам болбос кишинин адам менен неси бар.

Адам болуу — ураан, адамды билүү — кымбат.

Адам болуу арзан, адамды билүү кыйын.

Адам да көктөмдө арыктайт.

Адам даңк үчүн от менен сууга кирет.

Адам дүйнөдө бир жаралат.

Адам жакшылыкты жерден таап албайт, адамдан үйрөнөт.

Адам жаман эмес, анын кыялы жаман.

Адам жаманы — сопу, жыгач жаманы — соку.

Адам жаманы сопу болот, жыгач жаманы соку болот.

Адам жүргөн жол менен адам жүрөт.

Адам жүрүшүнөн — кул болот, ат жүрүшүнөн — пул болот.

Адам жүрөгү менен күчтүү, жыгач тамыры менен күчтүү.

Адам жолу — улук.

Адам ит жандуу.

Адам өзү ажалдуу болсо да, өлбөс нерселерди жасайт.

Адам өзү карыса да, көөдөнү карыбайт.

Адам өзүнөн кийинкилерди көрүп картаят.

Адам өзүнөн эмес, сөзүнөн байкалат.

Адам өлбөсө — айыл башы, сарт өлбөсө — кербен башы.

Адам өлбөсө айыл башы, соодагер өлбөсө кербен башы. Адам өлөт, атак өлбөйт.

Адам өлмөйүнчө ырыскысы түгөнбөйт.

Адам өлсө даңкы калат, ат өлсө териси калат. Адам өчкө кудай өч.

Адам кааласа таштан суу, такырдан гүл чыгарат. Адам карыган сайын бала.

Адам катасыз болбойт, көлчүк бакасыз болбойт. Адам келсе таң аткандай, акмак келсе күн баткандай. Адам көңүлүнөн азат, тилинен жазат.

Адам көптү көрбөй акыл кирбейт. Адам көркү — адеп.

Адам көркү — чүпүрөк, дарак көркү — жалбырак.

Адам көркү — чүпүрөк, жыгач көркү — жапырак.

Адам кулагынан жаңылат, тулпар туягынан жаңылат.

Адам курсагынан арыктабайт, кулагынан арыктайт.

Адам маңдайга жазылгандан өтө албайт.

Адам менен малдын айырмасы — акылда.

Адам ойго тойбойт, бөрү койго тойбойт.

Адам ооруган жеринен колун албайт.

Адам сүйлөшкөнчө, айбан (жылкы) кашынышканча.

Адам сөзгө (кепке) байланат, айбан чөпкө (жипке) байланат.

Адам сөзүнөн сынат, уй мүйүзүнөн сынат.

Адам темирден катуу, (таштан бек), гүлдөн назик. Адам тилинен табат.

Адам тирүүлүгү — бейиш, молдонун тирүүлүгү — кейиш. Адам төрөлсө да, өлсө да койдун шору.

Адам чакырса барбайм деген, аш чакырса калбайм дейт. Адам ызаатка келет, айбан чөпкө келет.

Адам эли менен, каз — өрдөк көлү менен. Адам эмгеги менен даңктуу (таанылат). Адам эмгек менен адам.

Адамга — ишарат, айбанга — келтек. Адамга адам кымбат.

Адамга өлүм ак. (Өңгө жалган — өлүм ак). Адамга көрбөгөндүн баары кызык.

Адамга конгон касbет качпайт, бирок издеген киши таппайт. Адамга кылган жакшылык, айда тийген ай эмес, күндө тийген күн эмес.

Адамга мал табылышы оңой, адамга адам табылышы кыйын.

Адамга таандык мыкты дөөлөт — достук.

Адамга тубаса акыл бүтпөйт, эмгек менен заман жасайт. Адамга чычалак жарашпайт, атка жаталак жарашпайт. Адамга чычалак жарашпайт, атка жаталак жарашпайт.

Адамга эки нерсе тирек деги, бири тил, бири дилиң жүрөктөгү. Адамдагы эң сонун нерсе — акыл менен билим.

Адамдан айла качып кутулбайт.

Адамдан улуу ат жок, нандан улуу аш жок. Адамды (кишини, жигитти) сөзүнөн тааныйт. Адамды адам кылып арга үрөгөн үмүт.

Адамды акылга бай кылган — эмгек, төрт түлүктү шай кылган эмгек. Адамды акылынан, даракты жалбырагынан байка.

Адамды алыстан тааныш (байкаш) кыйын.

Адамды билиш үчүн аны менен бирге үч пуд туз жеш керек. Адамды бузган — байлык менен бийлик.

Адамды үмүт жашатат, кайгы какшатат. Адамды кийминен тааныбайт, ишинен тааныйт. Адамды көзүнөн түшүнбөй, сөзүнөн түшүн.

Акмакты өзүнөн түшүнбөй, элден түшүн. Адамды кордобо, акмакты бордобо.

Адамды сөзүнөн тааныбайт, ишинен тааныйт. Адамды шайтан азгырат, артык дөөлөт мас кылат, тумшугу таштай катаарда, тууган менен кас кылат. Адамды шорго салган да, өлтүргөн да тил.

Адамдын адам билет сымбатын, акмактар кайдан билсин, адамдын арзан менен кымбатын.

Адамдын адамкерчилиги, ачуусу келгенде билинет. Адамдын акысын жер жебейт.

Адамдын аласы жаман, айбандын куласы жаман Адамдын ардуусу тырышчаак болот.

Адамдын башкы милдети — ыймандуулук. Адамдын бетин бөрү жебейт.

Адамдын бири тентек, бири жөнтөк, бири эпчил, бири кекчил. Адамдын даңкын чыгарган да — тил, тарпын чыгарган да — тил. Адамдын жалаңгычы да адам.

Адамдын жаман — жакшысы туулгандан эмес, көргөн тарбиясынан. Адамдын жылдыздуусун айбан да билет.

Адамдын ийгилиги эмес, акылына карап баа бер. Адамдын иши, жемиштин мөмөсү.

Адамдын өзү картайса да, сөзү картайбайт. Адамдын өзү карыса да, сөзү карыбайт.

Адамдын өзүнө баа бербе, акылына баа бер.

Адамдын ким экенин билгиң келсе, кебин шашпай тыңшап көр. Адамдын көзү өлгөндө (бир чымчым) топуракка тоёт.

Адамдын көркү — адеп.

Адамдын көркү — адилеттүүлүктө, жигиттин көркү — адептүүлүктө. Адамдын көркү — акыл.

Адамдын көркү — бөз, көңүлү — эки ооз сөз. Адамдын көркү — бөз, кулактын көркү — сөз.

Адамдын көркү баш болот, кабактын көркү каш болот. Адамдын кыйноосу — санаа, өлүмү — оору.

Адамдын мөмөсү бала.

Адамдын мыктысы — жөнөкөйлүк.

Адамдын оозунда болсо — алданын кулагында болот. Адамдын пейли тойбой, карды тойбойт.

Адамдын түсүн айтпай, ишин айт. Адамдын эмгектен улуу тиреги жок. Адамзааданы жакшы сөз атынан түшүрөт.

Адамзатты сөз бузат, тоо — ташты сел бузат.

Адамзаттын жакшысы азыраак сүйлөп, көп

тыңдайт, аргымактын жакшысы азыраак оттоп, көп жуушайт. Адамзаттын уругу — ажырыктын тамыры.

Адамча туулуп, айбанча жашаба. Адат — адат эмес, жөн — адат.

Адашкан казды топтошкон карга алат. Адашкан койду бөрү жейт.

Адашкандын айбы жок, кайтып үйүрүн тапкан соң.

Адашкандын айыбы жок, айланып (кайтып) үйүрүн

тапкан соң. Ачылгандын айыбы жок, өзү билип (көрүп) жапкан соң. Адашкандын алды жөн.

Адашкың келбесе — кара, жаңылгың келбесе — сура. Адашпаймын деген эр дал түштө адашат.

Адашсаң атыңа ишен.

Адашсаң элиң менен (акылдуу менен) адаш. Адеби жок жигит — жүгөнү жок атка окшош.

Адеби жок жигит жүгөнү жок атка окшош, Адеби жок аял кабанаак итке окшош.

Адеби жоктун аты —жөнүн сураба. Адеби жоктун, уяты жок.

Адепсиз бала — таманга жабышкан чыла. Адепсизден алыс кач.

Адепсизден да адептүүлүктү үйрөн.

Адептүү — алкыш алат, адепсиз — каргыш алат. Адептүү бала — абийир, адепсиз бала — жабыр. Адептүү жигит азаптан алыс болот.

Адептүү киши — азаптан алыс. Адептүүлүк— адамдын көркү. Адил адам абройлуу.

Адилет жаралган мыйзам жакшы. Адилет сөз ачуу.

Адилеттүү мыйзамың болсо — көңүл ток, ансыз эркиндик жок. Адырда малы болбосо, бетегелүү бел карып.

Адырды кылган анда өлөт, кылыч кылган мында өлөт, өрмөк соккон жан да өлөт.

Адырында аркар жок, адамында дарман жок. Ажаан аялың болгуча, ажаан итиң болсун.

Ажаан ит таяктан коркот.

Ажал — өлүм жетпесе, адам уулу жыгылбайт.

Ажал — өлүм кайда жок, ашыккан иштен пайда жок. Ажал айтып келбейт.

Ажал жетип күн бүтсө, кимди сорбойт кара жер. Ажал жолу — чилдин арышынан кыска.

Ажал жуучусу — оору.

Ажал келсе, алтын тактан пайда жок. Ажал келсе, темир сандык кеп эмес.

Ажал менен азап каш —кабактын ортосунда. Ажалдуу карга бүркүт менен ойнойт.

Ажалдуу карга торго түшөт. Ажалдуу кийик адырга качат.

Ажалдуу киши ажыдаардын куйругун басат.

Ажалдуу төө жарда оттойт, ажалдуу доңуз анда оттойт. Ажалдууга себеп жок.

Ажал — өлүм кайда жок, ашыккан иштен пайда жок. Ажалым жетсе өлөөрмүн, азабым болсо көрөөрмүн. Ажарлуу аял — адамдын периштеси.

Ажарлуу аял адамдын периштеси, акылдуу аял эркектин шериктеши. Ажоосу жок эл — серкеси жок кой.

Ажы болмок — кырк жылда, бенде болмок — бир күндө. Ажыдаардын куйругун баспа, башын бас.

Ажырагыс карындашыңа, унутулгус сөз айтпа. Ажырашаар досуңа көңүл калар сөз айтпа.

Ажырашаар тамыр ээрдин арткы (көткү) кашын сурайт. Аз ашка жасоол болбо.

Аз бергенден, тез берген. Аз болсо да, саз болсун.

Аз болсун, аз болсо да саз болсун.

Аз да болсо, көптөй көр, арык да болсо семиздей көр. Алыс (жат) да болсо, жакындай көр. Ак саманды чөптөй көр. Куник (көрксүз) да болсо түзүк көр.

Аз дүйнөгө (тамакка) арзыбай, көптү кайдан табасың. Аз дүйнөгө (тамакка) арзыбай, көптү кайдан табасын? Жарма, чайды жаман деп, этти кайдан табасың?

Аз жамандык да көп.

Аз кайгыны аш басат, көп кайгыны дос басат. Аз көбөйөт, азган оңолот.

Аз сүйлө, көп тыңда.

Аз сүйлөсөң да, саз (так) сүйлө.

Аз сүйлөсөң, элиңе жагасың, көп сүйлөсөң бир балээге каласың. Аз сөз — саз сөз, көп сөз — чөп сөз.

Аз уктаган акылга бай болот.

Аза — арыбайт, каада — карыбайт, алтын чирибейт. Аза арыбайт, доо карыбайт, алтын чирибейт.

Азазил азгырганда катын эрин чанат.

Азамат (эр жигит) — бир сырдуу, миң кырдуу болот. Азамат акылдуу болсо, алганы мээримдүү болот.

Азамат бир күнү ат минет, бир күнү жөө жүрөт. Азамат болсоң ак иште — аздыр — көптүр мал болотБекеринен мал тапсаң — берекеси жок болот. Азамат болсоң ак иште, аздыр көптүр мал болот.

Азамат болсоң шаңдуу бол, «Атың ким?» деп сурасын. Азамат болсоң эр жигит, ардактуу иштен корунба.

Азамат эрге алтымыш өнөр аздык кылат. Азаматка — эл арка.

Азаматка дайыма ракмат.

Азаматтын азганы — көчкөндө жөө басканы. Азаматтын азганын өзү билбейт, жат билет. Азаматтын белгиси — көп ойлонуп, аз сүйлөйт. Азаматтын даңкын чыгарган — эмгек, арамзанын жанын чыгарган — эрмек.

Азаматтын жакшысы азыраак сүйлөп, көп тыңшайт. Азаматтын жакшысы бирде мырза, бирде кул, аргымактын жакшысы чапса күлүк, сатса пул.

Азаматтын жакшысы он бешке келсе — кичүүлүк жок, жүзгө келсе — карылык жок.

Азаматтын кадырын атасы эмес, эл билет. Азансыз молдо болсо да, казансыз катын болбойт. Азап айтып келбейт.

Азап тартпай акыл кирбейт.

Азапка чыдасаң жашоону үйрөнөсүң. Азаптан коркпо, айыптан корк.

Азаптуу кишиге айла жок.

Азапты — тарткан билет, жүктү — арткан билет. Азапты кайдан деп билип болобу.

Азапты көрбөгөн, бакыттын баркын билбейт. Азаптын азабы — жумушу жоктук.

Азбаймын деген жигитти, караңгы түн азгырат. Азбаймын деген жигитти, караңгы түн аздырат. Азга — опаа, кепке — жапаа.

Азга алкыш айтпаган көпкө көңүлү тойбойт. Азга каниет кылбаган, көпкө ыраазы болбойт.

Азганды кууп, тозгонго жолукпа, тууган издеп, достон кетпе. Азганды кууп, тозгонго жолукпа.

Азды аяган, көптөн кур калат. Азды билбеген, көптү да билбейт. Азды жок дебе, барды көп дебе.

Аздыктын кордугу жаман.

Аздын азанчысы болгуча, көптүн казанчысы бол. Аздын арманы күчтүү, көптүн дарманы күчтүү.

Аздын атасы бар, көптүн батасы бар.

Азил сөзгө акылдуу баш иет, акмактын жаны ачылат. Азоого — тушоо, күлүккө — чалма.

Азоону чалма жоошутат, акмакты токмок токтотот. Азсыздангандын шыбагасын ити жулуп кетет.

Азуулуу бөрүгө, момун боз кой тең эмес. Азуулуу менен арбашпа, алдуу менен кармашпа. Азуулууга — бар заман, бечарага — зар заман.

Азуулууга бар заман, азуусузга тар заман. Азуулуулар аңдышса, бечаралар бөлүнөт. Азуулуулар алышса, бечаралар бөлүнөт. Азуулууну киши күчү менен эмес, эби менен алат. Азуусун айга жаныган, ааламды өзүм билем дээр.

Азынаган айгырдын үйрүн көр, менменсинген жигиттин үйүн көр. Азынаганды билбеген — айгыр болбойт,

мөөрөгөндү билбеген — бука болбойт. Азыр бирди алсам, он тогузу эле калат.

Азыраак сүйлөп, көп иште.

«Ай!» деген (же дээр) ажо жок, «кой!» деген (же дээр) кожо (же ага) жок.

«Айдай келден» алтоо өлдү, «көрө келден» көп өлдү.

«Айдай келдиники» алды менен өлөт, өрмөкчүнүкү өзү өлөт.

«Айдай келдинин» алды катты, «көрө келдинин» көзү кашайды.

«Айдап кел» менен «байлап кел» катуу кандын буйругу.

«Айт!» — десең алдыңа түшкөн, «ойт!» — десең эбиңе көнөт.

«Айт» десе алдыңа түшкөн, «ойт» десе эбиңе көнөт. Ай — Күн баарыга тең.

Ай — толгонун билбейт, жигит — болгонун билбейт. Ай — чыгышынан, адам — жүрүшүнөн билинет.

Ай айга багышат, күн күнгө багышат (кошулат). Ай башы думанадан үмүт кылат (же үмүт этет).

Ай деген (же дээр) ажо жок, кой деген (же дээр) кожо жок. Ай десе аркы жок, күн десе көркү жок.

Ай жарыкта — коён арык. Ай жүр, аман жүр.

Ай караган ачкадан өлөт, күн караган күрөөрүн алат. Ай караган текедей, күткөн жаман акыйып.

Ай катаалы — айда жаайт. Күн катаалы — күндө жаайт.

Ай күн менен жакшы, эр эл менен жакшы. Ай менен Күн асмандын көркү.

Ай он бешинде кайда бараар дейсиң?

Ай талаадан аткан ок, ажалдууга тиет (жолугат). Ай тегерек, сабы жок, атакемдин табы жок.

Күн тегерек, сабы жок, күйөөрүмдүн табы жок. Ай түндө керек, акыл күндө керек.

Ай толгонун билбейт, жигит болгонун билбейт. Ай чырайлуу, бал сөздүү — акылман адам элеси.

Ай шербеттин сөзү — берметтин өзү, балыктын сөзү — калыстын сөзү. Ай, айга багышат (кошулат), күн, күнгө багышат.

Айбан ачуусу көзүнөн билинет, адам ачуусу сөзүнөн билинет, Айбан чөпкө байланат, адам сөзгө байланат.

Айбанга — келтек, адамга — ишарат. Айбандан түңүлсөң түңүл — адамдан түңүлбө.

Айбанды өңүнөн тааны, адамды сөзүнөн тааны. Айбашы думанадан үмүт кылат (же үмүт этет). Айбыкпаган сынчы (кээде чынчыл) болот.

Айбыкпаган чынчыл болотАйыбын жашырган — алыс узабайт (акыры оңолбойт).

Айга жетпес ашыңды айылдаштан аяба. Айга кол сунба, момунга чоңсунба.

Айгакка — алты таяк. Айгактын түбү ууру.

Айгыр баатыр үйрүндө, ар ким баатыр үйүндө. Айгыр болоор кулундун, жаак эти чоң болот.

Айгыр болор кулундун — жаак эти чоң болот, кочкор болор козунун маңдай жагы дөң болот.

Айгыр көпсө — бээсин кажыйт, хан көпсө — элин талайт. Айгыр көпсө — үйүрүн кажыйт, хан көпсө — элин кажыйт.

Айгыр салсаң үндүүдөн сал, кочкор салсаң — жүндүүдөн сал. Айгыр учунса — ат болот, ат учунса эт болот.

Айгырды кандай салсаң, ошондой минерсиң. Айгырдын жаманы, ат качырат.

Айгыры ала болсо, кулуну кула болот.

Айгыры көп үйүрдүн кажышканы көп болот, кулуну аз болот. Айда айыл болбойт, күндө коңшу болбойт.

Айда жеген ток болот, күндө жеген сук болот.

Айда туусам — айда жок, күндө туусам — күндө жок. Айдабай аштык чыкпайт, үйрөнбөй билим жукпайт. Айдаган малы баалуу болсо, ажааты чыгат кербендин.

Айдаган малы баалуу болсо, кербендин атагы чыгат (же ажааты чыгат). Айдаганы беш эчки (же козулуу кой)—ышкырыгы таш жарат.

Айдаганы бир эчки — ышкырыгы таш жарат. Айдагың келсе эгин, күздүн камын жазында жегин, жаздын камын кышында жегин.

Айдай чырайыңды — иттей кыялың бузат. Айдайкелден алтоо өлдү, көрөкелден көп өлдү. Айдан го түңүлдүм, эми күн аман болгой экен. Айдап жүргөн алдымда, ит жеминдей олжом бар.

Айдап кел менен байлап кел, катаал кандын буйругу. Айдап тургузган да бийлик, ийрип жаткызган да бийлик. Айдарым жел сылап өтөт, керимсел жел сыйрып өтөт.

Айдасаң кабат арпаны, максымга жакшы талканы. Айды этегиң менен жаба албайсың.

Айды этек менен жаба албайсың, байлыкты бекер жерден таба албайсың.

Айды этек менен калкалай албайсың. Айдын да темгили бар.

Айдын жанында булуттун баркы жок, байдын жанында жардынын баркы жок.

Айдын жарыгында жүргөнчө, күндүн көлөкөсүндө

жүр, чубуттун жолдошу болгончо, арыңдын берекесинде жүр. Айдын жарыгында жүргөнчө, күндүн көлөкөсүндө жүр.

Айдын жарымы — жарык, жарымы — караңгы Айдын жарымы (теңи) — жарык, жарымы (теңи) —

караңгыАйдын он беши — жарык, он беши — караңгы. Айдын он беши жарык, он беши караңгы.

Айдын теңи (же жарымы) жарык, теңи (же жарымы) караңгы. Айкалышып уктасаң, ай жарыгы түн кызык.

Айла — алтоо, акыл — жетөө.

Айлаң арыстанды кармайт, күчүң чычканды качырат. Айлакерге даба жок.

Айланайын айдайым, алты карын майдайым, кындуу шибегеңди сактай көр.

Айланайын бакыраң көз, сен мага тийбе, мен сага тийбейин. Айланайын кудайга, сен эмес, ак эшен келген буудайга.

Айланайын молдоке, катын алып берсең, канаке. Айларды айландырган, жылдарды да жылдырат. Айласы кеткен «өлбө жаным, өлбө» дейт.

Айласы кеткен ары карап ыйлайт, бери карап күлөт.

Айласы кеткен жер тандабайт, жашы өткөн эр тандабайт. Айласыз баатыр каманга чалдырат.

Айласыз баатыр чочкого чабат.

Айлаш катын — муңдаш, жылдаш катын — сырдаш. Айлаш катын — муңдаш.

Айлың ала болсо, эки атың шала.

Айлыңа келген бөз арзан, астыңа (оозуңа) келген сөз арзан. Айлыңда ала болсо, эки атың сала.

Айлыңды караарсың — алаканыңды жалаарсың. Айлыңды коюп, алыңды бил, өзгөнү коюп, өзүңдү бил. Айран ичкен — кутулуптур, челек жалаган — тутулуптур. Айран ичкен алсырайт, кымыз ичкен кансырайт,

эрке бала көч үстүнөн нан сурайт. Айран сураган — аягын жашырбайт. Айран сураган челегин жашырбайт. Айран сурасаң, челегиңди жашырба. Айран сурап келсең, аягыңды жашырба.

Айран уюта албаган иритет, тери ашата албаган чиритет. Айран уютса — ирнткен, тери ийлесе — чириткен.

Айранын аттай көргөн, кымызын төөдөй көрөт. Айрылаар дос, бербести сурайт.

Айрылаар дос, ээрдин арткы кашын сураар. Айрылган — азат, кошулган — озот.

Айрылган эл — азаар. Кошулган эл — озоор.

Айрылгысы келген тамыр, ээрдин алдыңкы кашын сурайт. Айрылышса — сагынышат, жолугушса — жабыгышат.

Айт да болоор, айттын эртеси да болоор.

Айт күнү — катын алба, жамгыр күнү — ат чаппа.

Айтаарын (сүйлөөрүн) кара маңка айтты, уялаарын мен уялдым. Айткан — айыптуу, айтпаган — күйүттүү.

Айткан — айыптуу, айтпаган — кубаттуу. Айткан акылдуу болсо, уккан уйкудан безет. Айткан сөз — алышкан кол.

Айткан сөз — атылган ок.

Айткан шертин бек тутмай, ишиңден чыгар. Айтканды айткан ушакчы эмес.

Айткандын оозу жаман, ыйлагандын көзү жаман. Айткандын сөзү, ыйлагандын көзү жаман.

Айтканыңдан кайтпа (жазба), алдыңдан жоо чыкса да, кайра тартып качпа.

Айтмайынча ким билет, ачмайынча ким көрөт. Айтмайынча ким билет.

Айтпа, айткандан кийин кайтпа.

Айтпай келген конок, аңдып жүргөн уурудай боз ала кылат. Айтпай келген конок, душмандан жаман.

Айтпайын десем, сары ала көйнөк жеңем санымдан чымчып жатпайбы. Айтпаса билбейт, ачпаса көрбөйт.

Айтса — жүрөккө, чапса — билекке. Айтса болот насыят акылы бар адамга. Айтса жүрөккө (кулакка), чапса билекке.

Айтсаң — тилиң күйөт, айтпасаң — дилиң күйөт.

Айтсам сенден өлөөрмүн, айтпасам сындан өлөөрмүн. Айттырбай иштеген — арстан, айтканды бүтүргөн

— адам, көрсөткөндү бүтүрбөгөн — эшек. Айтылбай турган сөз эле, айтылып кетти өзү эле.

Айтылган сөз — атылган ок, экөө бирдей кайрылбайт. Айтылган сөз — атылган ок, экөө тең кайрылбайт.

Айтып берээриң болбосо, ооз оорутуп нетесиң, жасап берээриң болбосо, кол оорутуп нетесиң. Айтып качкан жаман, атып жазган жаман.

Айтып коюп кылбаганы — кесирленгени, берип коюп кайра алганы — эсиргени.

Айтып кылган иштин айбы жок. Айтышкан — доо, алышкан — жоо.

Айчүрөктү көрүш үчүн, Кеметейдин көзү керек. Айы оңунан тууганга, ажайып кубаныч жолугат. Айыбы чыккан жигиттин, узун бою пас болот.

Айыбын жашырган алыс узабайт (акыры оңолбойт). Айыга турган оорунун дарымчысы (табыбы) өзү келет. Айыгар дарттын дарысы өзү табылат.

Айыгар оорунун дарысы өзү табылат. Айыгар оорунун табыбы өзү келет.

Айыгар оорунун ээси өзү келет. Айың кеп — айылды иритет.

Айыл атаандашса — береке кирет, аңдышса — чыгаша чыгат. Айыл байыса — жер байыйт.

Айыл башы болгончо, суу башы бол. Айыл десе катын күлүк, үй десе уй күлүк.

Айыл жатканча отурсаң, күн батканча тынбассың. Айыл ити ала болсо да, бөрү көрсө чогулат.

Айыл ити ала болсо да, карышкыр тийгенде биригет. Айыл итинин куйругу чагарак.

Айыл конбой сырдаш болбойт, коно жаткан кепке тойбойт. Айыл конгун чеченге, кебин туюп чечерге.

Айылга келген бөз арзан, оозго келген сөз арзан. Айылдашың жакшы болсо, агайын — тууган не керек, алган жарың жакшы болсо, атың, тонуң не керек.

Айылды алалык бузат, араны (достукту) каралык бузат. Айылды карай аял күлүк, үйдү карай уй күлүк.

Айылчынын аягы ашта — тойдо тыйылат.

Айылчынын баласы «опаа» деп ыйлайт, уйкучунун

баласы «жатаа» деп ыйлайт, соргоктун баласы «мама» деп ыйлайт. Айылы аралаштын кою короолош.

Айылы бүтүн аман жүрөт.

Айылы жакын иттин куйругу узун. Айылың ала болсо, атың шала болот. Айылында өлүм жок болсо, атаң кана? Элиңде өлүм жок болсо, энең кана?

Айыпсыз аякка тикенек кирбейт. Айыпсыз киши болбойт.

Айыпты айдаган билер, кунду кууган билер. Ак асманды жаман деп, көктү кайдан табасың?

Ак саманды жаман деп, чөптү кайдан табасың? Ак бар үйдө береке бар.

Ак барандын кундагын, ата албасаң сунбагын. Ак буудайда айып жок, аны кылган зайып жок.

Ак жеринен айдамак, адал жерден кармамак, теңсиздик заман адаты. Ак ийик десе жалт берген, ак талкан десе тап берген.

Ак ийилет — сынбайт. Ак ийилет, кара сынат. Ак ийилип, сынбайт.

Ак ит, кара ит — баары бир ит.

Ак иш үчүн ыйласа, азиз көздөн жаш чыгат.

Ак кажырга кузгун көөлүчү болсо, сагызган сайга той жасайт. Ак калпактуу көрүнсө, атакем менин дебейминби.

Ак жоолукчан көрүнсө, энекем менин дебейминби. Ак көңүл киши мурун айткандын тилине кирет.

Ак көңүлдүүнүн аты арыкчаал.

Ак көңүлдүн аты арыбайт, аты арыса да өзү жарыбайт. Ак көңүлдүн аты арыбайт, тону тозбойт.

Ак көңүлдүн аты арыбайт.

Ак көңүлдөн арамдык чыкпайт.

Ак көрпө жайылдың, аты элге дайын. Ак койдон аңкоо, боз койдон момун.

Ак менен кара жарышат, акка кудай болушат.

Ак ниет болсоң — жетерсиң муратка, арамдык кылсаң — каларсың уятка. Ак ниеттин жүргөнү күлкү, арамзанын жүргөнү түлкү, таянганы мүлкү.

Ак ниеттүү адамга жамандык жабышпайт. Ак ойлоп, адал иште.

Ак селделүү кожодон, ак жоолуктуу катын артык. Ак сүт берген эненин, балада акы зор болот.

Ак сөз — акыл (ачык) сөз.

Ак сөз ак (калыс) жолго чыгат, кара сөз баткакка жыгат. Ак сөз арыбайт, ак жүргөн киши карыбайт.

Ак сөз жолго чыгат, кара сөз баткакка жыгат.

Ак сооттун жакасы бар, жеңи жок, чын жакшынын ачуусу бар, кеги жок. Ак төөнүн карды жарылганда.

Ак төөнүн карды жарылып жаткан убакыт. Ак шумкарга ителги, табы менен теңелет. Ак Эдилдин өзү болбосок да булагыбыз,

акылдуу баштын өзү болбосок да кулагыбыз.

Ак эмгек азаптан коргойт, карылык жолуңду торойт. Ак эмгектин наны таттуу, жалкоонун жаны таттуу.

Акак көркү берметте, азамат көркү эмгекте. Акарат айтсаң, аёо күтпө.

Аке (уке) деген көңүлгө жакшы.

Акеңерди сыйлагандар үкөңөрдөн ызаат көрөсүңөр. Акка кара жок, карага чара жок.

Акка кыл сынбайт.

Аккан абышка да «апаке» дептир. Аккан арыктан суу агат.

Аккан суу арык табат. Аккан сууда арам жок.

Аккелтенин огу урсун, ак милтенин чогу урсун.

Акма кулакка айтса болбойт, куйма кулакка айтса толбойт. Акмак — акылдууну, мас — соону сүйбөйт.

Акмак — иттен илгери, кишилиги кийин. Акмак арыбайт, көсөө карыбайт.

Акмак арыганын, көсөө карыганын билбейт. Акмак баштан акылдуу ой чыкпайт.

Акмак бергенин билип, алганын билбейт. Акмак да сүйлөгөнчө, акылдуу көрүнөт.

Акмак достон, акылдуу душман артык.

Акмак өзүн — эр ойлойт, аңгек өзүн — жер ойлойт. Акмак өлүп коркутат, адам таарынып чоочутат.

Акмак тойго барса, үйүмдөн да жакшы экен дейт.

Акмак эл мени билбейт деп наалыса, акылдуу элди мен билбейм деп наалыйт. Акмакка — келтек, акылдууга — ишарат.

Акмакка айткан кайран сөз.

Акмакка айтсаң укпайт, пайда кылсаң жукпайт. Акмакка акыл айтсаң укпайт, пайда кылсаң жукпайт. Акмакка ар күн той.

Акмакка да акыл азуу чыгат.

Акмактан акыл сураган, сокурдан жол сураганга тете. Акмакты көрүп, акылдуулукка үйрөн.

Акмакты сыйласаң, абийириңди төгөт. Акмактык — айыкпас дарт.

Акмактын айтканы келбей, тантыраганы келет. Акмактын өмүрү — акылмандын бир күнүнө татыбайт.

Аксабаса ат кадыры билинбейт, ата өлбөсө аксакал кадыры билинбейт. Ак — Кайдын башы жошо бол, атаң өлүп калыптыр, эмне болсоң ошо бол. Аксак атка — чаң үйүр, арык атка — бала үйүр.

Аксак да асманды тепкиси келет.

Аксак ит соо иттен соогат сурайт. (Кокур иттен аксак ит соогат сурайт). Аксак иттен сокур ит соогат сураптыр.

Аксак кой түштөн кийин маарайт.

Аксактын аягына (сабырына) кара, оорунун тамырына кара. Аксактын аягына, оорунун тамырына кара.

Актын адамы күйбөйт, сактын залалы тийбейт. Актын иши он болот, каранын иши кор болот.

Акча аябаган— көр соодагер, акча аяган — нак соодагер. Акча сүйүп турган жерде, адилеттик ыйлап турат.

Акча сүйлөгөндө, акыйкат унчукпай калыптыр. Акча тапкан бай эмес, акыл тапкан бай.

Акча шаар жерине жарашат.

Акчадан айрылсаң — күйүнөрсүң, ар — намыстан айрылсаң — кантип басып жүрөсүң.

Акчалуу адам мөөр үстүндө, акчасыз адам көр үстүндө. Акчалууга — базар, акчасызга — мазар.

Акчалуунун колу ойнойт, акчасыздын көзү ойнойт. Акчасы болсо, акмак да төрө.

Акы төлөбөсөң, молдо үйүңө да кирбейт. Акыйкат — тынчтыктын кербени.

Акыйкат деманда, шатысы червонда. Акыйкат жеңет.

Акыйкат отко күйбөйт, сууга чөкпөйт. Акыйкат сөзгө — арсыз жооп кайырат. Акыйкаттын отун акмак өчүрө албайт. Акыйкаттын отун эч ким өчүрө албайт. Акыл — алтын, ой — күмүш.

Акыл — ардак, байлык — бакыт. Акыл — баштан, асыл — таштан.

Акыл — деңизден терең, билим — тоодон бийик. Акыл — жаштан, асыл — таштан (чыгат).

Акыл — тирүүдө урмат, өлгөндө — даңк.

Акыл — тозбогон тон, билим — түгөнбөгөн кенч. Акыл азбайт, билим тозбойт.

Акыл азганда, сөз качат.

Акыл айга жеткирет, өнөр көккө жеткирет. Акыл ашса, жин болот.

Акыл байлыгы — азбас байлык. Акыл байлыгы — тозбос байлык.

Акыл деген — алтын таажы, ар бир башка жарашпайт. Акыл деген алтын тажы, ар бир башка жарашкан.

Акыл жетет, ал жетпейт. Акыл жетсе да, кол жетпейт.

Акыл үч жолу кемийт: капалуу болгондо, уктабай жүргөндө, курсак ачканда.

Акыл үч жолу толот: шат болгондо, уктагандан кийин, курсак тойгондо. Акыл кеп өмүргө эшик ачат.

Акыл кичинелик — чоңдукта эмес.

Акыл көпкө жеткирет, өнөр көккө жеткирет. Акыл конбогон жигитке, бакыт да конбойт. Акыл менен билим эр адамдын сөөлөтү.

Акыл оошот, ырыс жугушат.

Акыл сөзү кыска, адилет сөзү ачуу.

Акыл сокурга көз, өлөсөгө жан, дудукка тил боло алат. Акыл тоону бузат, баатыр жоону бузат.

Акыл учат, ырыс жугушат.

Акыл чачты жейт, алтын башты жейт. Акылдан адашса, жин болот.

Акылдан айрылам десең, арак ич.

Акылдан жакын дос барбы, ачуудан жаман кас барбы. Акылдашарың болбосо, бөркүң менен акылдаш.

Акылдашкан сагызган, айгыр алат.

Акылдуу акылы менен жарат, акмак күчү менен жарат. Акылдуу атын мактайт, акылсыз катынын мактайт.

Акылдуу бала — элпек, акылсыз бала — тентек.

Акылдуу бир жылдыгын ойлосо, акмак бир күңдүгүн ойлойт. Акылдуу бир сөздөн түшүнөт, акмакты түртмөйүнчө түшүнбөйт. Акылдуу болсо алганың, кулпундуруп жакшы бак.

Акылсыз болсо алганың, көп узатпай эбин тап.

Акылдуу жаңылса, өзүн жемелейт, акмак жаңылса, жолдошун жемелейт. Акылдуу ишине ишенет, акмак түшүнө ишенет.

Акылдуу карыя — агып жаткан дарыя.

Акылдуу касыңдан коркпой, акмак досуңдан корк. Акылдуу ката кетирсе, өзүн жемелейт; акылсыз (же акмак) ката кетирсе, жолдошун жемелейт.

Акылдуу киши ылдам айтканды билет, акылы жок муштаганды да билбейт. Акылдуу көөдөнүн көтөргөнчө, акылсыз муштумун көтөрөт.

Акылдуу мактанса ишти тындырат, акмак мактанса бутун сындырат. Акылдуу менен арбашба, алдуу менен кармашба.

Акылдуу миң азаптан кутулат, акылсыз бир азапка тутулат. Акылдуу отко карайт, акмак казанга карайт.

Акылдуу сөз чыкпаса — улуулуктан не пайда, Жулунуп турса сумсайып — сулуулуктан не пайда? Акылдуу тоону томкорсо, акылсыз элди омкорот. Акылдуу ууру айлын тонобойт.

Акылдуу ууру өз айылын тонобойт.

Акылдуу чындык калптан кийин сүйлөөгө тийиш. Акылдуу элге тартат, акмак тууганына тартат. (Эстүү — көпчүл, эселек — кекчил).

Акылдууга айткан сөз колго конгон кушка тең. Акылдуудан башчың болсо, адашпайсың.

Акылдуулар сөз алышат, акылсыздар өч алышат. Акылдуулардын кастыгы, акмактардын достугунан артык. Акылдуунун алды менен жүр, акмактын арты менен жүр.

Акылдуунун алдына акмакты ээрчитип барба.

Акылдуунун иши дагы акылдуу, билимсиз жан баалай албайт акылды. Акылдуунун өзү өлсө да, сөзү өлбөйт.

Акылдуунун сөзү кыска, айта салса — нуска. Акылды акылмандан сура.

Акылды сакал менен өлчөбөйт. Акылды шайтан азгырат.

Акылдын азы айып, чачтын агы айып эмес. Акылдын душмандыгы жок.

Акылдын өбөгү билим, жөлөгү тажрыйба.

Акылдын көзүндөй тунук бол, акындын сөзүндөй сылык бол. Акылдын сөзү — сокурдун көзү.

Акыл—жаш уландан, күлүк — тай, куландан. Акылман баштаса — төргө,

акмак баштаса — көргө.

Акылман билги өлсө — журт акылсыз, эр кол башчы өлсө — кол жетим. Акылман кебине таянат, азамат элине таянат.

Акылмандык бар жерде, акыйкаттык бар, жалгандык жок. Акылмандын өзү өлсө да, сөзү өлбөйт.

Акылмандын өрнөк болор насааты бар, акмактын өрнөк болор неси бар? Акылмандын уга турганы арбын, айта турганы аз.

Акылсыз — атасын акмалайт.

Акылсыз (акмак) достон, акылдуу душман (жат) артык. Акылсыз арам сөзгө семирет.

Акылсыз баатыр чорго чабат.

Акылсыз болсо алганың, айыкбас дартка калганың. Акылсыз достон, акылдуу душман (жат) артык.

Акылсыз — какшык сөзгө жакын келет.

Акылсыз күч — арсыз араба.

Акылсызга айткан кеп — дайынсыз аткан ок. Акылсыздын мээси жок, карыганча эси жок. Акылсыздын тоюнда болгуча, акылмандын оюнда бол. Акылы аздын азабы көп.

Акылы бар билимди самайт, акылы жок эмнени самайт. Акылы жетсе, атаны уул билет.

Акылы жок көпкөн, бир ажалы көптөн. Акылы жок наадандар ак жолунан адашкан.

Акылы жок ойлонгуча, акылдуу карап турмак беле. Акылы жок— уйкучу, санаасы жок— күлкүчү.

Акылы жок чыр сүйөт, обону бар ыр сүйөт. Акылы жокко акча токтобойт.

Акылы жокко убал жок.

Акылы жоктун байлыгы да жок, бактысы да жок. Акылы кем алангазарга киши акылы эм болбойт. Акылың болсо азамат, аштык айдап баккын мал,

«айдай келге» ишенбей, бастырып барып көзүң сал. Акылың болсо азамат, аштык айдап, баккын мал.

Акылың көп болуп, ачууң аз болсо — зор болорсуң, душманың көп болуп, досуң аз болсо — кор болорсуң. Акылыңдан адашсаң — эмгек менен дарылан.

Акылым жок деп ким айтат, эсим жок деп бары айтат. Акындын издегени ыр, акмактын издегени чыр.

Акыны болбой эл болбойт, эсеби болбой мал болбойт. Акыр заман аттан ажыраган жерде тура.

Акыркы ашка каскак түшөт. Акыркы күлгөндүн арманы жок. Акыркы төөнүн — жүгү оор.

Акырын айтсаң, алсыз дейт, айтпай койсоң, арсыз дейт. Акырын баскан — аксабайт.

Акырын баскан молдодон сактан, ала чапан кожодон сактан. Акырын басса «аксак» дейт, катуу басса «таскак» дейт.

Акырын бассаң — аксак, катуу бассаң — таскак.

Ал, ал сени, ал сени, жаманды жакшы кылган мал сени! Жакшыны жаман кылган мал сени!

Ала албаган куштан, ала моюн чымчык артык. Ала албаса түлкүнү, айландырып, башка чап. Ала байтал акылың болсо сууга тарт.

Ала бата шорго бүтөт, акмакка да сакал бүтөт. Ала жылкы жоголбойт, арамза адам оңолбойт. Ала жылкы жоголбойт, арамзаада оңолбойт.

Ала каптын кагынчык, аңдыгандын жаны чык. Ала караган алыска барбайт.

Ала карга сагызган кош канаты кайышкан.

Ала карганы адал десе, бир чалымы бок татыйт.

Ала карганы алты жыл борго байласа да, бир чалымы жин татыйт.

Ала карганы алты жылы байласа да, бир чалымы тезек татыйт (тезек чокуганын койбойт).

Ала карганы атынан чакырат.

Ала көөдөк болбосо, анын эмнеси баатыр.

Ала көөдөн курсагы тойсо көбөт.

Ала койду бөлө кырккан жүнгө жарыбайт. Ала кушту атынан тааны (же чакыр).

Ала табак бай жаман, суу акпаган сай жаман. Ала тонуңду аңтара кийбе.

Алабата шорго бүтөт, акмакка сакал бүтөт. Алайкууда да кат тааныган адамдар бар.

«Алайын» деп жутунба, ач көздүктүн белгиси,

«жутайын» деп умтулба, журт бузаардын белгиси. Алайын десем, алдырбасы алдырбайт,

барайын десем бардырбасы бардырбайт. Алакандай бейишти молдо менен кожо алды. Алалаган ашыңды, каапыр алсын башыңды. Аланын изин баспа.

Аларманга алтоо аз, берерманга бешөө көп. Аласа — арстан, бересе — чычкан.

Аласалуу доодон коркпойт, ашык болгон өлүмдөн коркпойт. Алатоонун тамыры айылдан башталат.

Албаган алигиңиз үчүн бизге салам айтаарсыз. Албаган куштан ала моюн чымчык (жакшы) артык. Албан —албан күлүк бар, алына карай жүгүрөт.

Алчаны аким жеди, таякты жетим жеди. Албарстыны койнуңда ойнотсоң, ал төшүңө чыгат. Алга баскан — арткыларга көпүрө.

Алга баскан алат, артка баскан калат. Алга бир карасаң, артка беш кара.

Алга жылган — ашуу ашат. Алгайынан чалгайы көп.

Алган алтоо болбойт, жеген жетөө болбойт.

Алган жарың жаман деп, ашканды кайдан табасың?! Алган колдон берген кол — март.

Алган эри жарашса, кара катын ак болот.

Алган эри жарашса, кара катын ак болот, баккан ээси жарашса, кара күчүк сак болот.

Алган эрим сен болсоң, көргөн күнүм не болот? Алганга алтоо аз, бергенге бешөө көп.

Алгандын бермейи бар.

Алгандын да — бергени болот (бар), ичкендин да —

кусканы (чычканы) болот (бар), чыккандын да түшкөнү болот (бар). Алганы болот бергендин, атканы болот мергендин.

Алганың жакшы болсо, аргымак минип дуулаарсың, Алганың жаман болсо, азабын тартып куураарсың.

Алганың жакшы болсо, жакаң агарат, алганың жаман болсо, сакалың агарат. Алганың жакшы болсо, табылат акылың, келе берет жакының.

Алганың жаман болгон соң, абийириң кайдан жабылат. Алганың жаман болсо, суук сөз угуп күйөсүң,

алганың жакшы болсо, бал сөзүн угуп сүйөсүң.

Алганың жаман болсо, чабылат акылың, кас болот жакының. Алганың көөнүн кирдетпе, «атаң» деп бизди тилдетпе.

Алганың сулуу болгон соң, аркырап беттен алган соң, сулуулугу не пайда. Алганыңа сүйүнбө, ардагына сүйүн.

Алганын бербегенди, кудайдын каары дейт. Алгың келсе түшүм, алдын ала күтүн.

Алгыр болсо тайганың, алтындан алып каргы так, ала албаса түлкүнү айлансын аштан, башка чап.

Алгыр куштан ашам деп, ала карга шашыптыр. Алгыр кушту алып келип кууга сал, акылың болсо азамат, аштык айдап, баккын мал.

Алгыр кушту мүнүшкөр, жакшы багып кушка сал. Алгырдын зорун — шер дейбиз, азамат зорун — эр дейбиз. Алдабаса, капкан да чаппайт.

Алдабасаң, сата албайсың. Алдаганга кудай жакшы.

Алдаганды билбеген, алда кандай баабедин? Алдамчы мураска жетпейт.

Алдамчыга жаза көп.

Алданын буйругу чачтан көп, аны кылган киши жок. Алдаса болот жаш башты, каргаса болот как башты.

Алдуулар азуусун айга жанышат, алсыздарды канга (шорго) малышат. Алдыга айткан сөз арзан, айылга саткан бөз арзан.

Алдыга өбөк, аркага жөлөк.

Алдыңа аш келсе, атаңдын кунунан кеч. Алдыңа баш ийип азамат келсе, эр кунун кеч. Алдыңа келсе (түшсө), атаңдын кунун кеч.

Алдыңа түшсө, атаңдын кунун кеч.

Алдыңкы көч кайда барса, кийинки көч да ошол жакка барат. Алдыңкы көчтүн адашканын кийинки көч билет.

Алдыңкы туяктын изин, арткы туяк басат. Алдыңкынын адашканын арткы (киши) билет. Алдым, жуттум дос күтсөң, кубанычың аз болоор. Алдын көр, аркасын жар торойт.

Алдынкы көч кайда барса, кийинки көч да ошол жакка барат. Алдынкы көчтүн адашканын кийинки көч билет.

Алдынкынын адашканын арткы киши билет. Алдыраар күнү — жаздыраар.

Алдырган бир киши, уурусу миң киши. Алдырар күнү — жазгырар.

Алдырган апасынын койнун ачат. Алжаке кызга — жалжаке күйөө.

Алжаке эркекке жалжаке катын туш келет. Алжакенин сөзүнө, калжаке киши ишенет. Алкы бузук кыныкса, ат тезегин кургатпайт. Алкы бузук молдонун, селдесине чок түшөт. Алкы жаман айтта өлөр.

Алкы жамандын арты жаман. Алкы кеткен тамакты сүйөт.

Алкың бузулбаса, аяктагы аш алты кишини тойгузат. Алкымына алы жетпеген, күл челген бука баштанаар. Алкыш кетпесин, каргыш жетпесин.

Алладан акыл күтпө.

Алладан буйруксуз кумурсканын бели сынбайт имиш. Алма башка жетем деп, чалма башка кезикти.

Алма быш — оозума түш.

Алма сабагынан алыс түшпөйт.

Алма этектен алам деп, чалма этектен айрылдым. Алма этекти аламын деп, чалма этектен куру калдым. Алмактын бермеги бар.

Алманы аким жеди, таякты жетим жеди. Алманын агынан көгү, жамандын барынан жогу. Алп — чабышта, чечен — сөздө (сыналат).

Алп адагы (соңу) Ормотой, тулпар адагы Тайтору. Алпты жеңген баатыр эмес, ачууну жеңген баатыр. Алптын тизе бүккөнү — өлгөнү.

Алса кыргый алат, өлсө торгой өлөт. Алсаң, берээриңди унутпа.

Алсам — бербесем, жан берсем — өлбөсөм. Алсызды жөлөгөнүң — ырыска бөлөгөнүң. Алсыздын кылычы — арыз.

Алсыздын тили алты кулач.

Алтай менен Култайга, жалчы жүрдүм бир тайга. Алар ашка жарытпайт, мен иш бүтүрүп марытпайм. Алтооң ала болсоң, алдыңдагыны алдырасың.

Алты ай таптасаң да, карганын иши карга.

Алты жашар бала атка минсе, алтымыштагы чал алдынан чыгаар. Алты жашар бала атка минсе, алтымыштагы чал салам берет.

Алты өлөңүм бек болсо, атым туйлап не кылат,

алганым өзүм деген сон, элим (кээде абысын) айтып не кылат. Алты катын азага барса (же келсе), ар кимиси өз муңун айтат.

Алты катын азага барса (келсе), ар кимиси өз арманын (же дартын) айтат.

Алты күн ачка калсаң да атаңды сыйла! Алты саны аманда, жер караган оңоорбу! Абийири мүлдө төгүлсө, эл караган оңоорбу!

Алты уулдуу кишинин, алты өрүштө малы бар. Төрт уулдуу кишинин, төрт өрөөндө малы бар. Эки уулдуу кишинин өлөөр — өлбөс жаны бар. Алтыга алып, бешке сат, атың болсун соодагер. Алтыга сатып, бешке алган соодагердин адаты.

Алтымыш күн атан болуп жүргөнчө, алты күн буура болуп зиркилде. Алтымыш менен жетимиш абышканын курагы.

Алтымышка барганда аркандаган аттайсың,

«алганым тилдеп койду» деп, кимге барып даттайсың. Алтымышка чыккан адамды, алыс жолго жибербе.

Алтымышка чыккан атаңды алыс жолго жибербе. Алтымышта атаңдын, алдап соолап күчүн ал.

Алтын — жерден, баатыр — элден (чыгат). Алтын акпайт, күмүш күйбөйт.

Алтын алба, алкыш ал.

Алтын байлык эмес, акыл — байлык.

Алтын баш аман болсо, жокчулук эмне кылат. Алтын баштуу аялдан, бака баштуу эркек артык. Алтын дат болбойт, жакшы жат болбойт.

Алтын жерде калбайт, жакшы жолдо калбайт.

Алтын жерден чыгатБаатыр элден чыгат.

Алтын жерден чыккан байлык болсо, акыл элден чыккан байлык. Алтын казына акыл казынага жетпейт.

Алтын күмүштү байлык туткан киши башын жолдо калтырар, баба сөзүн улаган кишинин орду төрдө болор. Алтын көрсө, бериште да жолдон чыгат.

Алтын менен күмүштү, зергер үчүн жараткан, аркар менен кулжаны, мерген үчүн жараткан.

Алтын така, жез така, байчечекей тербесең, ай тийбеген жер капа. Алтын тапса, түйөргө түйүнчөк таппайт.

Алтын чирибейт, акыл азбайт. Алтын чирибейт.

Алтын чыккан жер кадырлуу, калыс жүргөн эр кадырлуу. Алтын чыккан жеринде калат.

Алтын ээр ак кабак, атка жайы болбосо, алтынын алып отко жак. Аяшар тууган болбосо, акырын сүйлөп жатка жак.

Күмүш ээр ак кабак, күмүшкө жайы болбосо, күмүшүн алып отко жак. Күйүшөр тууган болбосо, күлө багып жатка жак.

Алтындуу ээр ак канкы, атка тынчы болбосо, алтынын алып отко жак. Алтынды ала билген бөлө да билет.

Алтынды билүү — оңой, адамды билүү — кыйын. Алтынды дат баспайт.

Алтынды жыйган сен болдуң, азапты тарткан мен болдум. Күмүштү жыйган сен болдуң, күйүттү тарткан мен болдум. Алтынды көрүп, байгамбар да жолдон чыгыптыр.

Алтынды орогон менен жез болбойт, жибекти орогон менен бөз болбойт.

Алтынды чыккан жеринен каз!

Алтынды эрите албаган иритер, терини ашата албаган чиритер. Алтынды эрите билбеген иритер, терини ашата билбеген чиритер. Алтындын баасын зергер билет.

Алтын — күмүш таш экен, арпа — буудай аш экен. Алуучу болбосо — сатуучу кор болот.

Алы жетпеген — акыретчил, колу жетпеген — кордоочул (же кудайчыл). Алы жетпеген аракетчил, колунан келбеген ушакчыл.

Алыбек алыңды кара, маңдайыңдагы чарыгыңды кара. Алыбек алына жараша.

Алың аке, алың, сергий түшсүн жаның. Алың, алың дегенче, алты соодагер өлүптүр. Алын билбеген — алек.

Алын билбеген, алекке түшөт (алек).

Алып келсем көрөсүң, күлүп жатып өлөсүң.

Алыс жерден куда күтсөң — артынчактап аш

келер, жакын жерден куда күтсөң — түрдүү ушак сөз келер. Алыс жерге куда болсоң артынчактап аш келээр.

Жакын жерге куда болсоң, түрдүү ушак сөз келээр. Алыс жол атты сынайт.

Алыс жол атты сынайт, оор күн эрди сынайт. Алыс карма балаңды, аңга чалыш бекерден. Алыскы достон, жакынкы кас артык.

Алыскынын аты озгуча айылдаштын тайы озсун.

Алыскынын аты чыкканча, короолоштун кою озсун. Алыста болсо кишенешкен, жакында болсо тиштешкен. Алыстагы душмандан, аңдып жүргөн дос жаман.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14Кийинки бет
Аркылуу
Жыйнаган Мухамед Ибраимов